Het licht van Gerrit Rietveld
In Het licht van Gerrit Rietveld wordt zijn nog altijd als moderne geziene architectuur in een internationaal kader gezet door huidige bewoners en architectuurdeskundigen.
Het licht van Gerrit Rietveld is een uitgebreide versie van de eerdere film die we al over Rietveld maakten, waaruit bovenstaand fragment. De nieuwe film wordt 20 minuten, en wordt ook gemaakt voor de Rietveld tentoonstelling in 2010 in het Centraal Museum.
Binnenkort wordt een reconstructie van een gebouw, ontworpen door Gerrit Rietveld, gerestaureerd met behulp van het Rietveldfonds. De meningen hierover zijn verdeeld. Aangezien de woning een reconstructie is, is onduidelijk of de woning de status van Rietveldhuis wel verdiend. Wanneer kan er gesproken worden van een Rietveldhuis? En een stap verder: wat is de essentie van het beroep architect?
Gerrit Rietveld stond bekend om zijn visie op de functionaliteit van een gebouw. Die zag hij namelijk ruimer dan alleen maar de gebruikswaarde. De essentie ligt in de samensmelting met de omgeving. Een gebouw dient de omgeving aan te vullen en in hoge mate transparant te zijn. Bovendien moet de scheiding tussen binnen en buiten zoveel mogelijk worden geminimaliseerd.
Rietveld werd geboren in 1888 te Utrecht. Vanaf zijn elfde jaar hielp hij zijn vader in de meubelmakerij. Hij verafschuwde de massieve meubelen die hij moest maken. Na lessen bij onder andere Piet Klaarhamer ontwikkelde Rietveld zijn eigen stijl, die over de hele wereld beroemd werd. Vooral zijn rood-blauwe stoel en zijn interpretatie van het nieuwe bouwen gaven hem zijn status.
Hij droomde van ideale woningen voor eenvoudige mensen, huizen waarin het licht vrijelijk naar binnen kon stromen. Toch waren het vooral de welgestelden die hem bijvoorbeeld hun tweede huis aan de Loosdrechtse plassen lieten bouwen. Zo zien we het Verrijn-Stuarthuis in Breukelerveen, dat toen het in de jaren veertig gebouwd werd nogal spartaans was: geen gas, water of elektriciteit en slechts één warmtebron, de open haard. Bertus Mulder restaureert dat huis en met hem volgen we het spoor van Gerrit Rietveld: zijn werkplaats aan de Oudegracht, zijn beroemdste creatie, het Rietveld-Schröderhuis aan de Prins Hendriklaan, en een aantal andere scheppingen. Zo ontstaat het portret van een eigenzinnige meubelmaker die zich tot een geniale architect ontwikkelde, de schepper van geheel nieuwe vormen en bedenker van nieuwe concepten van wonen.
Een bewoner vertelt, dat zijn huis als modern wordt ervaren, terwijl andere in zijn buurt van veel latere datum zijn. Of, zoals een ander zegt: ‘’t Is tijdloosheid die neigt naar het moderne.’ Dat heeft ook gevolgen voor het interieur: dat moet helder zijn, licht en sober.
De opinie van Rietveld sluit niet aan bij veel hedendaagse architectuur. Architecten als bijvoorbeeld Gehry ontwerpen constructies die overal ter wereld plaatsbaar zijn. Functionaliteit staat hoog in het vaandel, het bouwwerk als microkosmos. Overal kunnen dezelfde in zichzelf besloten bouwwerken worden neergezet. De essentie ligt in de relatie tussen de architect, de opdrachtgever en de gebruiker. In deze film wordt de visie van Rietveld daar tegenover gesteld.
<< Terug