Utrecht aan Zee

De woede van Joop Moesman

In De woede van Joop Moesman halen zijn ex-echtgenote Erika Visser en verzamelaar Carel Snethlage herinneringen op aan de hand van schilderijen als 'Afscheid', waarin we de Dom in zee zien verdwijnen.


Bezig met laden...

Tot de dood van zijn vader was de wereld van Joop Moesman vrij overzichtelijk. Hij werkte bij de Spoorwegen en schilderde in de lunchpauzes en de weekends. In zijn ouderlijk huis vond hij absolute vrijheid, wars van bemoeizucht. ‘Niet schilderen om te leven maar leven om te schilderen.’

 

In het huis boven de drukkerij van zijn vader aan Neude 7 schilderde hij het grootste deel van zijn oeuvre. Daarna werd hem door de vrije zaterdag, het huwelijk en de oorlog het werken steeds moeilijker gemaakt. Aan de hand van zijn schilderijen schetsen we een tumultueus kunstenaarsleven. Het surrealisme, waarvan hij nu als prominentste vertegenwoordiger in Nederland wordt gezien, kende hij slechts uit geïllustreerde bladen.

 

Over het ontstaan van ‘Het gerucht’, zijn geruchtmakendste schilderij: ‘Ik kreeg een lijst van iemand die een oud schilderij van een mooie, nieuwere lijst wilde voorzien. Ik heb het doek in deze lijst opgespannen, de houtskoolschets op linnen gemaakt, modeltekeningen gemaakt op fiets op dezelfde grootte. Ik heb deze vervolgens op het doek overgebracht en ben begonnen met schilderen (…) In 1941 heb ik het schilderij opnieuw onder handen genomen en in tegenwoordige toestand gebracht en afgemaakt.’ Het schilderij werd als onzedelijk bestempeld en van tentoonstellingen verwijderd, zoals bij Kunstliefde op last van de burgemeester. Hij haatte Utrecht en vluchtte naar het nabijgelegen Schalkwijk waar hij zich verschanste in een door hemzelf gebouwd huis. Tenslotte kreeg hij met iedereen ruzie.

 

Carel Snethlage, vriend en verzamelaar: ‘Hij was bang van iedereen die te dichtbij kwam. Dat ging met onze vriendschap net zo. Ook met mijn vrouw Grietje, die vaak met hem lunchte, met de partituren van Beethoven tussen hen in. Ineens was het over. Ga daar maar eens aan staan.’

 

Moesmans ex-echtgenote, de schilderes Erika Visser, vertelt dat hij de fascinerendste maar ook onmogelijkste man uit haar leven was. Over de erotische interpretaties van ‘Het gerucht’ zegt zij dat Moesman daar niets van moest hebben. Hij zei altijd dat de vrouw op de fiets ‘op zoek was naar een strijkstok’.




<< Terug